1. Inleiding en algemeen beeld

Inleiding

Voor u ligt de Voortgangsrapportage 2026 van de gemeente Purmerend. In de Kaderbrief hebben we een vooruitblik op hoofdlijnen gegeven voor de begroting 2027-2030 (‘blik vooruit’). Deze rapportage richt zich op de financiële afwijkingen over de eerste vier maanden van het lopende begrotingsjaar ('kijk op het heden'). De afwijkingen betreffen actuele ontwikkelingen in de uitvoering en vooral de doorwerking van financiële effecten uit de jaarrekening 2025.

In dit verkiezingsjaar is – conform de afspraken met de raad en artikel 3, lid 4 van de financiële verordening– geen Voorjaarsnota 2026 opgesteld. In de Kaderbrief (927475) is de raad al geïnformeerd over het actuele financiële beeld en de kaders voor de integrale afweging voor de jaren 2027–2030. Deze integrale afweging wordt vervolgens op hoofdlijnen vastgelegd in het nieuwe coalitieakkoord. Bij de Programmabegroting 2027 volgt een meer gedetailleerde financiële uitwerking.

De gemeenteraad wordt gevraagd in te stemmen met de in deze Voortgangsrapportage 2026 opgenomen afwijkingen via de 6e begrotingswijziging. Hierin zijn ook de structurele effecten voor de jaren 2027–2030 verwerkt. Hierdoor start de Programmabegroting 2027 met een zo actueel mogelijk budgettair uitgangspunt.

Tabel notatie

Deze Voortgangsrapportage volgt de vaste opzet. In de tabellen die we in deze Voortgangsrapportage presenteren staan positieve bedragen voor lasten/nadelen en negatieve bedragen voor baten en/of voordelen. Voor de volledigheid merken we op dat in de tabellen cijfers zijn opgenomen die afgerond zijn op duizendtallen. Hierdoor kan het voorkomen dat er bij (totaal)tellingen kleine afrondingsverschillen ontstaan.

Financieel beeld

In onderstaande tabel staan alle bijstellingen ten opzichte van de Programmabegroting 2026 (t/m de 5e wijziging). Een nadere toelichting op deze (en alle overige) afwijkingen is te vinden in hoofdstuk 2 bij de financiële afwijkingen per programma en beleidsvelden, financiële overzichten en de reserves.

Tabel bijstellingen 2026 ten opzichte van de primitieve begroting 2026 (tem de 5e wijziging)

Het financieel beeld verslechtert in deze Voortgangsrapportage met bijna € 2 miljoen naar een tekort van bijna € 1,8 miljoen.

Onderstaande tabel geeft aan uit welke onderdelen het financieel resultaat over 2026 is samengesteld. Een nadere toelichting op deze (en alle overige) bijstellingen is te vinden in hoofdstuk 2 bij de financiële afwijkingen per programma/beleidsveld, overzichten en reserves.

Tabel voorgestelde bijstellingen Voortgangsrapportage 2026 via begrotingssaldo

De tabel hieronder toont de opbouw van het geprognosticeerde rekeningsaldo 2026. Stap voor stap is zichtbaar hoe het saldo zich ontwikkelt door alle relevante begrotingsmutaties, waaronder de bijstellingen uit de Voortgangsrapportage 2026.

Tabel opbouw prognose rekeningsaldo 2026

Vanuit de financiële rechtmatigheid is er ook een aantal administratieve en/of budgetneutrale begrotingswijzigingen doorgevoerd die formeel door de raad moeten worden bekrachtigd, maar die geen gevolgen hebben voor het begrotingssaldo of de vastgestelde beleidsprestaties. Een voorbeeld is de actualisatie van investeringskredieten ten laste van stelposten voor investeringen.

Investeringsprogramma 2026

In de financiële verordening is bepaald dat op investeringskredieten afwijkingen van meer dan 5%, met een minimum van € 10.000, tot € 2 miljoen moeten worden toegelicht. Voor investeringskredieten vanaf € 2 miljoen geldt dat afwijkingen van meer dan € 100.000 moeten worden verklaard. Daarnaast moet voor elke aanvullende kredietaanvraag de raad om goedkeuring worden gevraagd. Hieronder vindt u de investeringskredieten die worden overschreden en/of die als onvermijdelijk in de bedrijfsvoering worden beschouwd, en waarvoor instemming wordt gevraagd:

• Ophogen krediet sloopkosten Wherekant 27-35 in 2026 met € 66.000 in verband met meerwerk voor het afvoeren van vervuild puin.

• Er wordt een bedrag van € 390.000 aangevraagd in 2026 voor een haakarmvoertuig vanwege de uitbreiding van het aantal woonaansluitingen. De kapitaallasten van de haakarmvoertuig worden gedekt uit de afvalstoffenheffing.

• Aanschaf container met hydraulisch deksel, inhoud 34 m3. Voor deze investering is een krediet nodig van € 52.500. De kapitaallasten van de container worden gedekt vanuit de afvalstoffenheffing.

• Voor de uitbreiding van fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad wordt een krediet van € 80.000 gevraagd. Het bedrag is bestemd voor de plaatsing van circa 150 nieuwe fietsparkeernietjes in 2026 en maakt onderdeel uit van het Mobiliteitsplan Purmerend (2022).

• Er worden 30 woonboten aan de Oostdijk aangesloten op de riolering. Hierdoor wordt niet meer op open water geloosd. Voor deze investering is een bruto krediet nodig van € 165.000. De bijdrage van de bewoners is in totaal € 12.000. Als dekking van de kapitaallasten wordt na de investering rioolheffing in rekening gebracht bij de woonboot-eigenaren.

• In verband met de verkoop van de aula is een onderkomen benodigd op de begraafplaats. Hiervoor wordt een krediet aangevraagd van € 50.000. Het onderkomen wordt gedekt vanuit de lijkbezorgingssrechten.

• De DRIS‑panelen in Purmerend zijn verouderd en moeten worden vervangen, waarbij de VRA 95% van de kosten subsidieert zolang de uitvoering in 2026 plaatsvindt. De totale investering bedraagt circa € 1.119.133 voor 81 nieuwe panelen, waarvan na aftrek van de subsidie een bedrag van € 55.957 door Purmerend wordt bijgedragen.

Daarnaast is aan de hand van de jaarrekening 2025 het investeringsschema voor 2026 geactualiseerd. Een deel van de geplande investeringen in 2025 is niet of ten dele niet gerealiseerd. Deze investeringen worden doorgeschoven naar volgende boekja(a)r(en). Dat houdt in dat de investering niet wordt afgesloten in 2025 en dat er in 2026 nog niet wordt gestart met afschrijven op de investering. Dit heeft jaarlijks een positief effect op de begroting. Dit positieve effect is ook geraamd op een stelpost (€ 1,5 miljoen). In 2026 bedraagt het voordeel na aftrek van de stelpost circa € 0,2 miljoen. De afwijkingen op de kapitaallasten worden per programma toegelicht in hoofdstuk 2, op de programma’s waarop de betreffende investeringen zijn geraamd.

Budgetoverheveling 2025-2026

Voor de uitvoeringsplannen binnen Purmerend zien we dat een aantal activiteiten in 2025 niet (geheel) is uitgevoerd. Dit komt onder andere door de omvang van diverse taken, zoals werkzaamheden op het gebied van duurzaamheid, de krapte op de arbeidsmarkt en de beschikbare capaciteit binnen de organisatie, in combinatie met het ambitieuze programma van een groeigemeente. Om de continuïteit van beleids- en projectuitvoering te waarborgen, is het noodzakelijk om gedurende het lopende jaar de betreffende uitvoeringsbudgetten al beschikbaar te stellen. Dit gebeurt vooruitlopend op de vaststelling van de jaarrekening en de daarbij behorende resultaatbestemming.

Naast de overheveling van reguliere exploitatiebudgetten geldt dit ook voor uitgaven die ten laste van de reserves zijn geraamd. Voor meerdere onderwerpen uit de jaarrekening 2025 is het daarom noodzakelijk om het beschikbare budget van 2025 door te schuiven naar 2026, zodat de werkzaamheden kunnen worden afgerond. Deze budgetoverdrachten worden ter besluitvorming aan de raad voorgelegd bij de jaarstukken 2025 en bij deze Voortgangsrapportage in de begroting 2026 verwerkt. Het betreft de volgende onderwerpen:

Tabel budgetoverhevelingen van 2025 naar 2026

Structurele effecten 2027-2030 Voortgangsrapportage 2026

De structurele effecten 2027–2030 laten zien welke financiële mutaties uit de Voortgangsrapportage 2026 blijvend doorwerken in het meerjarenbeeld 2027-2030. Deze structurele effecten zijn verwerkt in de meerjarenraming om zo een goed startpunt te hebben bij het opstellen van de Programmabegroting 2027.

Tabel financieel beeld Programmabegroting 2027-2030 na 6e wijziging voor de primitieve begroting 2027.

De 6e wijziging (Voortgangsrapportage 2026) laat per saldo een positief effect op het begrotingssaldo zien. Dit wijkt af van het beeld in de Kaderbrief 2027 (raadsbrief 927475), waarin nog werd uitgegaan van een negatief effect. Het positieve effect wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een mutatie binnen de Wmo. Het college heeft besloten de lopende contracten voor Wmo‑maatwerkvoorzieningen te continueren tot uiterlijk 1 januari 2031. Hierdoor kan het eerder geraamde prijseffect van de regionale aanbesteding worden teruggedraaid. De overige mutaties uit de Kaderbrief 2027, zoals de bijraming jeugdzorg, de actualisatie van vastgoed en hogere vergoedingen voor de gemeenteraad, blijven ongewijzigd en hebben nog steeds een nadelig effect.

Met het oog op de komende meerjarige tekorten heeft de gemeenteraad van Purmerend op 6 november 2025 raadsbreed de motie ‘Voorbereiding structurele bezuinigingen en vergroting exploitatieruimte (2028–2029)’ aangenomen. In deze motie wordt het college onder andere verzocht om voor de volgende gemeenteraad en het nieuwe college een meerjarig plan voor te bereiden en te presenteren, gericht op structurele verbetering van de financiële positie in de periode 2028–2029.

In dat kader is het rapport ‘Purmerend in Balans’opgesteld, waarin circa € 28 miljoen aan maatregelen is opgenomen. Dit rapport biedt het nieuwe college en de nieuwe raad een basis om weloverwogen keuzes te maken richting de Programmabegroting 2027.